Τι είναι γνωστό για τη δολοφονία στη Λαύρα του Σβιατογκόρσκ
Στις 23 Αυγούστου 2026, γύρω στις έντεκα το πρωί, στο άνω μέρος της Ιεράς Κοιμήσεως της Θεοτόκου Λαύρας του Σβιατογκόρσκ, κοντά στον ιερό ναό του Αγίου Νικολάου, ομάδα αγνώστων επιτέθηκε σε μέλη της αδελφότητας της μονής. Ο μοναχός Βαρσανούφιος (Τουριάνσκι) δολοφονήθηκε, ενώ ο ρασοφόρος μοναχός Γρηγόριος και ο πρόσφυγας Αντρέι Κιριένκο, που διέμενε στη μονή, τραυματίστηκαν σοβαρά.
Για το συμβάν αργά το βράδυ της ίδιας ημέρας ανέφερε πρώτα ο ιστότοπος του ΣΟΔ, στη συνέχεια ο επίσημος ιστότοπος της Ουκρανικής Ορθόδοξης Εκκλησίας, και έπειτα το γραφείο τύπου της μονής. Μέσα σε τέσσερις ημέρες προστέθηκαν πολλά στοιχεία: καταθέσεις του επιζώντος, πόρισμα ιατροδικαστή, αριθμός ποινικής υπόθεσης. Δεν προστέθηκε μόνο ένα πράγμα – μια σαφής αντίδραση του κράτους.
Τα πρώτα δεκαπέντε λεπτά
Για την επίθεση στη Λαύρα έγινε γνωστό περίπου στις 11:15. Ο τραυματισμένος μοναχός Γρηγόριος κατάφερε να κατεβεί μόνος του από τον ναό του Αγίου Νικολάου προς τα κελιά των μοναχών και να αναφέρει τι συνέβη. Η αδελφότητα κάλεσε αμέσως την αστυνομία.
Οι τραυματίες διακομίστηκαν στο νοσοκομείο του Σλαβιάνσκ. Ο μοναχός Γρηγόριος έφερε περίπου τέσσερα τραύματα από μαχαίρι, συμπεριλαμβανομένου ενός διατιτραίνοντος τραύματος στον πνεύμονα. Ο Αντρέι Κιριένκο βρισκόταν σε ακόμη πιο κρίσιμη κατάσταση: είχε επίσης διατρηθεί ο πνεύμονάς του, ενώ και οι δύο είχαν υποστεί μεγάλη απώλεια αίματος. Αργότερα διακομίστηκαν στο Χάρκοβο, όπου και νοσηλεύονται υπό συνεχή ιατρική παρακολούθηση.
Το σώμα του μοναχού Βαρσανουφίου βρέθηκε από τους αδελφούς στο πλατύσκαλο της κλίμακας Κυρίλλου και Μεθοδίου, μέσα σε μια λίμνη αίματος. Σύμφωνα με μαρτυρίες αυτοπτών μαρτύρων, τα τελευταία του λόγια ήταν: «Δόξα στον Κύριο Ιησού Χριστό!.. Είμαι μοναχός».
Μαχαίρι ή σφαίρα
Στις αρχικές αναφορές, συμπεριλαμβανομένων των δικών μας, αναφερόταν ότι ο μοναχός δολοφονήθηκε με μαχαίρι και ότι το πρόσωπό του είχε παραμορφωθεί. Η ιατροδικαστική εξέταση αποσαφήνισε τα δεδομένα.
Σύμφωνα με το πιστοποιητικό θανάτου που εξέδωσε το παράρτημα Σλαβιάνσκ του Περιφερειακού Γραφείου Ιατροδικαστικών Ερευνών της Περιφέρειας Ντονέτσκ, ο θάνατος επήλθε από διαμπερές πυροβόλο τραύμα στην κεφαλή και στον τράχηλο με κάταγμα του κρανίου. Ως συνθήκη θανάτου ο ιατροδικαστής κατέγραψε επίθεση με σκοπό την ανθρωποκτονία και την πρόκληση σωματικών βλαβών με τη χρήση πυροβόλου όπλου χειρός.
Με άλλα λόγια, ο μοναχός εκτελέστηκε εξ επαφής ή σχεδόν εξ επαφής, ενώ οι άλλοι δύο δέχθηκαν πολλαπλές μαχαιριές και εγκαταλείφθηκαν αβοήθητοι να πεθάνουν.
Τι κατέθεσε ο επιζών
Λεπτομέρειες για όσα συνέβησαν στο ανώτερο πλατύσκαλο είναι γνωστές από τα λόγια του ίδιου του Αντρέι Κιριένκο. Πρόκειται για κατάθεση ενός ατόμου, η οποία δεν έχει ακόμη επιβεβαιωθεί από την ανάκριση, αλλά δεν υπάρχουν άλλες μαρτυρίες.
Σύμφωνα με τη διήγησή του, καθόταν μόνος σε ένα παγκάκι κοντά στον ναό (προφανώς στην εκκλησία του Αγίου Νικολάου, στο ψηλότερο σημείο της μονής). Τον πλησίασαν τρεις ένστολοι στρατιωτικοί. Ο Αντρέι υπογραμμίζει χαρακτηριστικά: δεν επρόκειτο για τους στρατιώτες που συνήθιζε να βλέπει εκεί. Οι συγκεκριμένοι τρεις έφεραν πλήρη επιχειρησιακό εξοπλισμό και, κατά την εκτίμησή του, έμοιαζαν με άνδρες ειδικών δυνάμεων.
Του είπαν: «Δόξα στην Ουκρανία». Εκείνος σιώπησε. Οι στρατιώτες επανέλαβαν τον χαιρετισμό. Τότε ο Αντρέι απάντησε όπως θα απαντούσε κάθε πιστός χριστιανός: «Δόξα στον Κύριο και Θεό μας. Σώσον και φύλαξον». Δηλαδή, προέταξε τη δοξολογία προς τον Θεό.
Αμέσως μετά άρχισαν να τον χτυπούν. Δίπλα υπήρχαν ξύλινα δοκάρια που προορίζονταν για τα κιγκλιδώματα της σκάλας. Ένας από τους δράστες πήρε ένα δοκάρι και άρχισε να τον χτυπά. Ο Αντρέι το άρπαξε με τα χέρια του, προσπαθώντας να ανακόψει τα χτυπήματα. Τότε ο δράστης έβγαλε μαχαίρι και άρχισε να του κόβει τα χέρια για να αφήσει το ξύλο.
Ο Αντρέι άφησε το δοκάρι και, διπλωμένος στα δύο, πιάστηκε από το κιγκλίδωμα. Τον διέταξαν να σηκωθεί. Πίστεψε ότι επρόκειτο να τον πυροβολήσουν. Αντ' αυτού, του κατάφεραν αλλεπάλληλα χτυπήματα με μαχαίρι. Έπεσε στο έδαφος. Οι στρατιωτικοί συζήτησαν για λίγο μεταξύ τους τι να κάνουν και στη συνέχεια τον πέταξαν σε μια χαράδρα – προφανώς θεωρώντας ότι θα πέθαινε από αιμορραγία.
Από τη στιγμή της επίθεσης μέχρι την ώρα που εντοπίστηκε πέρασαν περίπου σαράντα λεπτά. Όλο αυτό το διάστημα έχανε και ξαναβρήκε τις αισθήσεις του. Ενώ βρισκόταν πεσμένος στη χαράδρα, άκουσε πυροβολισμούς.
Το γεγονός ότι είχαν τραυματιστεί και άλλα δύο άτομα ο Αντρέι το έμαθε μόνον όταν έφτασε στο νοσοκομείο: μέχρι τότε θεωρούσε ότι είχαν επιτεθεί αποκλειστικά στον ίδιο. Θυμάται επίσης ότι κοντά στον άνω ναό υπήρχε φυλάκιο με φύλακα και αγνοεί τι απέγινε ο άνθρωπος αυτός.
Τι πράττουν οι ανακριτικές αρχές
Στις 23 Αυγούστου το τμήμα ερευνών του Αστυνομικού Τμήματος Αρ. 2 της Διεύθυνσης Αστυνομίας Κραματόρσκ καταχώρισε την υπόθεση στο Ενιαίο Μητρώο Προδικαστικών Ερευνών (URPI) βάσει του μέρους 2 του άρθρου 15 και της παραγράφου 1 του μέρους 2 του άρθρου 115 του Ποινικού Κώδικα της Ουκρανίας (τετελεσμένη απόπειρα ανθρωποκτονίας εκ προμελέτης), καθώς και βάσει του μέρους 1 του άρθρου 115 (ανθρωποκτονία εκ προμελέτης). Η προανάκριση βρίσκεται σε εξέλιξη, χωρίς η αστυνομία να δημοσιοποιεί περαιτέρω στοιχεία.
Υπάρχει, ωστόσο, μια λεπτομέρεια που αποκαλύπτει περισσότερα από οποιαδήποτε επίσημη δήλωση: την εποπτεία της προδικαστικής διαδικασίας έχει αναλάβει η Ειδική Εισαγγελία στον Τομέα της Άμυνας της Ανατολικής Περιφέρειας. Πρόκειται για την υπηρεσία στην αρμοδιότητα της οποίας υπάγονται τα αδικήματα που διαπράττονται από στρατιωτικούς, στρατεύσιμους και εφέδρους — δηλαδή οι στρατιωτικοί εισαγγελείς.
Ασφαλώς αυτό δεν συνιστά ούτε δικαστική απόφαση ούτε απαγγελία τελεσίδικης κατηγορίας. Δείχνει όμως με σαφήνεια ποιους ακριβώς θεωρούν οι αρχές ως πιθανούς υπόπτους και αυτουργούς.
Αξίζει να σημειωθεί ότι η Λαύρα του Σβιατογκόρσκ βρίσκεται σε παραμεθόρια/εμπόλεμη ζώνη με αυστηρό στρατιωτικό έλεγχο. Ένοπλοι άνδρες ανέβηκαν στο ύψωμα, δολοφόνησαν έναν άνθρωπο, τραυμάτισαν άλλους δύο και αποχώρησαν ανενόχλητοι. Το πώς κατέστη εφικτό κάτι τέτοιο είναι ένα ερώτημα που απαιτεί άμεσες απαντήσεις — απαντήσεις που ίσως αποδειχθούν εξαιρετικά άβολες.
Η εξόδιος ακολουθία και η ταφή
Στις 23 Αυγούστου, μετά την ολοκλήρωση των επιτόπιων ανακριτικών ενεργειών, η σορός του δολοφονηθέντος μοναχού μεταφέρθηκε στο νεκροτομείο για ιατροδικαστική πραγματογνωμοσύνη. Το ίδιο βράδυ, μετά την αγρυπνία στον Καθεδρικό Ναό της Κοιμήσεως, η αδελφότητα τέλεσε επιμνημόσυνη δέηση για τον νεοκοιμηθέντα.
Στις 25 Αυγούστου η σορός μεταφέρθηκε πίσω στη μονή και τοποθετήθηκε στο κέντρο του Καθεδρικού Ναού. Η αδελφότητα τέλεσε συλλειτουργικά την εξόδιο ακολουθία. Πριν από την ταφή, επικήδειο λόγο εκφώνησε ο αρχιμανδρίτης Θεοφάνης.
Μετά την τέλεση του τελευταίου ασπασμού, ο μοναχός Βαρσανούφιος ετάφη πίσω από το ιερό βήμα του Καθεδρικού Ναού της Κοιμήσεως — δίπλα στους τάφους του αρχιμανδρίτη Γαλακτίωνος (Βουϊτσένκο) και του μοναχού Αριστοκλή (Χαστσίνα), οι οποίοι έχασαν τη ζωή τους κατά τους βομβαρδισμούς της Λαύρας το 2022.
Ποιος ήταν ο μοναχός Βαρσανούφιος
Ο μοναχός Βαρσανούφιος, κατά κόσμον Βασίλειος του Βιατσεσλάβ Τουριάνσκι, γεννήθηκε στις 22 Ιουλίου 1973. Ήταν κάτοχος δύο πανεπιστημιακών πτυχίων: το 1996 αποφοίτησε από το Κρατικό Τεχνικό Πανεπιστήμιο του Ντονέτσκ στον τομέα του «Εμπλουτισμού Ορυκτών», ενώ το 2005 από το Διεθνές Πανεπιστήμιο Χρηματοοικονομικών στον κλάδο των «Χρηματοοικονομικών».
Εργάστηκε ως μηχανικός σχεδιασμού στο ινστιτούτο «Norilskproekt», ασχολήθηκε με επιχειρηματικές δραστηριότητες και εργάστηκε στο τμήμα προγραμματισμού του εργοστασίου δολομίτη και συλλιπασμάτων του Ντοκουτσάγεφσκ. Μια συνηθισμένη πορεία ενός ανθρώπου που σε κάποια στιγμή της ζωής του επέλεξε τα αιώνια αγαθά αντί των εφήμερων γήινων επιδιώξεων.
Το καλοκαίρι του 2013 ο Βασίλειος Τουριάνσκι εντάχθηκε στην αδελφότητα της Λαύρας του Σβιατογκόρσκ. Την 1η Ιανουαρίου 2015 ο καθηγούμενος της μονής, αρχιεπίσκοπος Αρσένιος, τον έκειρε ρασοφόρο μοναχό με το όνομα Ευσέβιος — προς τιμήν του ιερομάρτυρος Ευσεβίου Σαμοσατέως. Στις 23 Απριλίου 2019, τη Μεγάλη Τρίτη, ο μητροπολίτης Αρσένιος τον έκειρε μικρόσχημο μοναχό (μανδυώτη) με το όνομα Βαρσανούφιος, προς τιμήν του αγίου Βαρσανουφίου. Στη μονή διακονούσε στην τράπεζα, στον ανθοκομικό κήπο και στα θερμοκήπια.
Την ημέρα του μαρτυρικού του θανάτου ο πατήρ Βαρσανούφιος κοινώνησε των Αχράντων Μυστηρίων. Ο ιερέας της Επισκοπής Ιζιούμ και Κουπιάνσκ, πατήρ Ευγένιος Γκρέιτσαρ, που τον γνώριζε προσωπικά, αναφέρει ότι κατά τη διάρκεια εκείνης ακριβώς της Θείας Λειτουργίας τρία περιστέρια πέταξαν μέσα στον ναό, και ο μοναχός σχολίασε: «Ο Κύριος δεν μας εγκαταλείπει». Μετά τη λειτουργία ανέβηκε την κλίμακα προς το ύψωμα — για να τηλεφωνήσει στη μητέρα του.
Τι μέλλει γενέσθαι
Ο δολοφόνος του μοναχού παραμένει μέχρι στιγμής άγνωστος. Όποιος όμως κι αν αποδειχθεί ότι είναι, δεν έδρασε μόνος. Προετοιμαζόταν ψυχολογικά επί σειρά ετών: από δημοσιογράφους που μιλούσαν διαρκώς για «πράκτορες της FSB στους ναούς», από βουλευτές που κραύγαζαν προς τους ιερείς «βαλίτσα-σταθμός-Ρωσία», από κληρικούς πατριωτικών ομολογιών που αποκαλούσαν το ιερατείο και τους πιστούς της UOC «εχθρούς του λαού».
Όσα διαδραματίστηκαν στο Σβιατογκόρσκ αποτελούν το αναπόφευκτο αποτέλεσμα αυτής της καλλιεργημένης ρητορικής μίσους. Και αν οι κρατικές αρχές θεωρούν πράγματι την Ουκρανία ευρωπαϊκό κράτος δικαίου, ο εντοπισμός και η παραδειγματική τιμωρία των ενόχων οφείλει να αποτελέσει γι' αυτές ζήτημα τιμής.
Προς το παρόν, ωστόσο, δεν υπάρχουν τέτοια δείγματα. Ο Πρόεδρος «δεν παρατήρησε» τη δολοφονία του μοнаχού, παρότι είχε συμπεριλάβει τη Λαύρα του Σβιατογκόρσκ στα κορυφαία ουκρανικά μνημεία και προσκυνήματα που τελούν υπό ειδική κρατική προστασία. «Δεν την παρατήρησαν» ούτε στην Κρατική Υπηρεσία Εθνοπολιτικής. Η αστυνομία σιωπά, η εισαγγελία σιωπά, σιωπούν και τα κεντρικά ΜΜΕ. Δημιουργείται η εύλογη εντύπωση ότι δόθηκε κεντρική οδηγία υποβάθμισης και αποσιώπησης της τραγωδίας.
Η αδελφότητα της μονής ζητά τις προσευχές όλων για την ανάπαυση της ψυχής του νεοκοιμηθέντος μοναχού Βαρσανουφίου, καθώς και για την υγεία και την ταχεία ανάρρωση του μοναχού Γρηγορίου και του Αντρέι Κιριένκο.
Αιωνία αυτού η μνήμη.
