Από αρχηγός ληστών έως δάσκαλος μοναχών

Οι άμμοι της ερήμου της Νιτρίας φυλάσσουν τη μνήμη παλαιών γεγονότων, όταν σε απομακρυσμένα αιγυπτιακά μοναστήρια συνέρρεαν εκατοντάδες αναζητητές πνευματικής άσκησης. Συχνά μας φαίνεται ότι η μετανοητική ανατροπή μπορεί να σβήσει αστραπιαία τις βαθιές συνήθειες του ανθρώπου. Μας φαίνεται ότι η στροφή προς τον Θεό πλένει αμέσως την ψυχή, μετατρέποντας ακαριαία τον ορμητικό αμαρτωλό σε απαθή προσευχητή.

​Η ιστορία της αρχαίας Εκκλησίας συντρίβει αυτές τις αφελείς προσδοκίες. Ο βίος του οσίου Μωυσή του Αιθίοπος αποκαλύπτει μια εντελώς διαφορετική πραγματικότητα. Η απελευθέρωση της καρδιάς του από τα ριζωμένα πάθη απαίτησε περίπου τρεις δεκαετίες σκληρού κόπου, όπου πίσω από κάθε βήμα προόδου κρύβονταν πικρές ήττες, άγρυπνες νύχτες και άκρα εξάντληση της σάρκας.

​Η δύναμη της κοιλάδας του Νείλου

​Πριν έρθει στην έρημο της Σκήτης, αυτός ο Αιθίοπας γίγαντας σκορπούσε τον τρόμο στα χωριά κατά μήκος του ποταμού. Ο επίσκοπος Παλλάδιος Ελενουπόλεως στη «Λαυσαϊκή Ιστορία» διέσωσε ένα ζωντανό επεισόδιο που αποκαλύπτει την υπεράνθρωπη δύναμη του μέλλοντος μοναχού. Θέλοντας να εκδικηθεί έναν βοσκό που είχε εμποδίσει νυχτερινή ληστεία, ο αρχηγός της συμμορίας έβαλε το σπαθί στα δόντια, έβαλε τα ρούχα στο κεφάλι και διέσχισε κολυμπώντας τον πλημμυρισμένο Νείλο στην κορύφωση της πλημμύρας. Μη βρίσκοντας τον εχθρό, έσφαξε τέσσερα εκλεκτά κριάρια, μετέφερε τα κουφάρια πίσω, πούλησε τα δέρματα και ξόδεψε ευχάριστα τα χρήματα στο πιοτό μαζί με τους συνεργούς του.

​Κάποτε τέσσερις ένοπλοι ληστές εισέβαλαν στο κελί του γέροντα, χωρίς να υποψιάζονται σε ποιον ακριβώς είχαν μπει. Ο όσιος δεν έβγαλε όπλο και δεν έχυσε αίμα. Με ευκολία έδεσε και τους τέσσερις, τους σήκωσε στους ώμους του σαν βαριά σακιά με άχυρο και τους έφερε στον ναό για να κριθούν από την αδελφότητα. Οι έκπληκτοι ληστές, αναγνωρίζοντας στον μοναχό τον θρυλικό αρχηγό των ληστών του Νείλου, εγκατέλειψαν το επάγγελμά τους, μετανόησαν ειλικρινά και έλαβαν το μοναχικό σχήμα. 

​Έξι χρόνια αγρυπνίας

​Ωστόσο, το να δαμάσει τα σαρκικά πάθη αποδείχθηκε πολύ δυσκολότερο από το να δέσει ληστές. Οι πορνικοί λογισμοί βασάνιζαν τον νεαρό μοναχό με τέτοια άγρια δύναμη, που βρισκόταν στα πρόθυρα της φυγής από τη Σκήτη. Ο έμπειρος πνευματικός αββάς Ισίδωρος (ο Ξενοδόχος) τον συμβούλεψε να εντείνει τη νηστεία και την προσευχητική κανόνα.

​Ο όσιος βυθίστηκε σε αυστηρή άσκηση. Επί έξι συνεχή χρόνια περνούσε τις νύχτες χωρίς ύπνο, στέκοντας ακίνητος στην προσευχή στη μέση του κελιού. 

​Τότε ο ασκητής άλλαξε τακτική. Εγκατέλειψε την προσευχητική απομόνωση και άρχισε να υπηρετεί κρυφά τους ασθενείς γέροντες, επισκεπτόμενος τα ερημικά κελιά και κουβαλώντας νερό από μακρινή πηγή. Μια νύχτα κοντά στο πηγάδι ο διάβολος του κατάφερε συντριπτικό χτύπημα με ρόπαλο στη μέση. Τον μοναχό που είχε πέσει νεκρός τον βρήκαν μόλις το πρωί. Επί ένα ολόκληρο χρόνο ο όσιος κείτονταν στο κρεβάτι της αρρώστιας, μόλις μπορώντας να σταθεί στα πόδια του, και μόνο μετά από αυτό η πορνεία έχασε οριστικά την εξουσία της πάνω του.

​Το καλάθι με τις ξερές αμαρτίες

​Έτσι ο έμπειρος πολεμιστής έγινε δάσκαλος πραότητας. Οι χλευασμοί για το σκούρο χρώμα του δέρματός του δεν τον πλήγωναν πλέον. Όταν ειδωλολάτρες ή μοναχοί γελούσαν με την εμφάνισή του, ο Αιθίοπας γέροντας δεχόταν τις προσβολές με ήρεμη χαρά, χωρίς να νιώθει την παραμικρή προσβολή.

​Όταν η αδελφότητα της Σκήτης συγκεντρώθηκε για να δικάσει έναν παραστρατημένο μοναχό, ο όσιος Μωυσής αρνιόταν επί μακρόν να έρθει στη δίκη. Οι επίμονες παρακλήσεις τον ανάγκασαν να σηκωθεί. Πήρε ένα παλιό καλάθι, το γέμισε με ξερή άμμο, το σήκωσε στην πλάτη και βάδισε με μικρά βήματα προς τη συνέλευση. Στις ερωτήσεις των έκπληκτων μοναχών ο γέροντας έδωσε απλή απάντηση: «Αυτές είναι οι αμαρτίες μου που χύνονται πίσω μου, αλλά εγώ δεν τις βλέπω, κι ήρθα τώρα να κρίνω ξένες αμαρτίες». Η αδελφότητα, ακούγοντας αυτά τα λόγια, συγχώρεσε αμέσως τον αμαρτήσαντα μοναχό.

​Το τέλος της επίγειας πορείας του Αιγύπτιου γέροντα υπήρξε ακριβής εκπλήρωση των ευαγγελικών λόγων. Όταν ένα απόσπασμα βαρβάρων πλησίασε τη Σκήτη, ο όσιος αρνήθηκε να φύγει. Υπενθύμισε στους μαθητές την προειδοποίηση του Σωτήρος ότι όλοι όσοι πιάνουν μάχαιρα, από μάχαιρα θα χαθούν (Ματθ. 26:52). Ο γέροντας ευλόγησε την αδελφότητα να σωθεί με τη φυγή, ενώ ο ίδιος έμεινε να υποδεχθεί τον θάνατο μαζί με επτά πιστούς μαθητές. Ένας μοναχός που είχε κρυφτεί εκεί κοντά είδε πώς στα σώματα των νεκρών μοναχών κατέβηκαν επτά φωτεινά στεφάνια. Έτσι ο άνθρωπος που έχυνε αίμα στη νεότητά του εξαγόρασε το παρελθόν του με μαρτυρικό τέλος.